D Vitamini Eksikliği Belirtileri

tarafından
49
D Vitamini Eksikliği Belirtileri

D Vitamini Eksikliği Belirtileri. Yaşlılıkta D Vitamini Eksikliği Kemik Kırılganlığını Artırıyor

Dünya genelinde D vitamin eksikliği oranları bölgelere nazaran değişmekle birlikte yüzde 30 – 90 ortasında görülüyor. Ülkemizde de D vitamin eksikliğine sıkça rastlanıyor ve bilhassa yaşlı bireylerde daha sık görülüyor.  İç Hastalıkları ve Geriatri Uzmanı Doç. Dr. Birkan İlhan yaşlı bireylerde D vitamini eksikliğinin değerini ve D vitamini kaynaklarını anlattı.

D Vitamininin en değerli kaynağı güneş 

D vitamini deride güneş ışınları yardımıyla sentezlenir. Bu yüzden halk ortasında güneş vitamini olarak da bilinmektedir. Sentez için cilde direkt güneş ışını teması gereklidir. Besinlerle ise lakin çok az ölçüde alınabilir. Ciltte sentezlenen ve besinlerle alınan D vitamini karaciğerde ve böbrekte değişime uğrayarak daha tesirli bir forma dönüşür. D vitamini, barsaklardan yiyeceklerle alınmış olan kalsiyum ve fosforun emilmesini sağlar. Böylelikle kemiğin mineralizasyonunun yani sertliğinin oluşmasını sağlar. Kasların sıhhati için de gereklidir. D vitamini eksikliğinde kemiklerde zayıflık, kemik kırılganlığında artış, kaslarda zayıflık, düşme riskinde artış ve kırıklar meydana gelebilmektedir.

vitaminler ve vitamin takviyeleri

D Vitamini neden yaşlı bireylerde daha sık görülüyor?

Yaşlanma ile hareketliliğin azalması, kapalı yerlerde geçirilen müddetin uzaması, cildin D vitamini oluşturma kapasitesinin azalması, ek olarak D vitamininin besinlerle alımında yetersizlik, barsak emiliminde azalma ve böbrek aktivitesindeki düşüklük, ileri yaşlarda D vitamini eksikliğinin daha sık görülmesine yol açıyor.

Kemikler yumuşuyor ve kırılganlığı artıyor 

İleri yaşlarda görülen D vitamini eksikliğinde kemikler yumuşar (osteomalazi), kemik kütlesi azalır ve kemik kırılganlığı (osteoporoz) artar. İstikrarda bozulma ve kas gücünde azalmaya yol açtığı için düşmeler daha sık görülür ve kemiklerde, bilhassa de kalçada kırık oluşabilir. Ayrıyeten ağrı, kas krampları, bilhassa elde ve bacaklarda kas kasılmaları görülür. Ağrı ekseriyetle belden başlayıp kalça, sırt ve kaburgalara yayılabilir. D vitamin eksikliğinde yürüme ve hareket etme kabiliyeti de azalır. Hatta yapılan kimi çalışmalarda D vitamini eksikliğinin unutkanlık, depresyon, bağışıklık, kanser ve kalp-damar sistemi ile ilgili hastalıklarla bağlantılı olduğu da görülmüştür.

D Vitamini kaynakları nelerdir?

D vitamini gereksiniminin fakat yüzde 10-20’si besinler ile alınabilirken yüzde 80-90’ı ise deride güneş ışığı (UVB) tesiri ile sentezlenerek karşılanır. Yani birçok insan için D vitamininin temel kaynağı direkt temas edilen güneş ışınlarıdır. Kıyafetlerin üzerinden ya da camların gerisinden alınan güneş ışınları D vitamini sentezinde aktif değildir. Kullanılan güneş kremleri de ciltte D vitamini imaline mani olmaktadır. Besinlerden yağlı balıklar (somon, sardalya, kılıç, uskumru, ton balığı …), balık yağı, yumurta sarısı, süt, tereyağı, yulaf, tatlı patates, sıvı yağ ve karaciğerde D vitamini mevcuttur. Bitkilerden maydanoz, yonca ve ısırgan otu D vitamini içerir.

Günlük D Vitamini ihtiyacı ne kadardır? 

65 yaş ve üzerindeki erişkinlerde gençlere göre daha yüksek vitamin D dozları önerilir. Bununla birlikte D vitamini ölçüm sonuçlarına nazaran ve hedeflenen D vitamini bedellerine nazaran şahsa uygun doz tabip tarafından belirlenmelidir. Kemik ve kas sıhhati için beraberinde kâfi ölçüde kalsiyum da alınmalıdır. Kalsiyum alımı günde 1200 mg olmalıdır. Örneğin her 100 mg beyaz peynirde 169 mg kalsiyum, 100 mg kaşar peynirinde 350 mg kalsiyum, 100 mg sade-az yağlı yoğurtta 183 mg kalsiyum bulunur.

Eksikliği kadar fazlası da zararlı 

D vitamini dozlarının doktor tarafından ayarlanması kıymetlidir, zira D vitamininin düşüklüğü üzere yüksek dozlarda alımının da ziyanları var. D vitamini zehirlenmesinde kan kalsiyum seviyesi çok yükselerek böbrek taşları, böbrek yetmezliği ve başka hayatı tehdit edici durumlara neden olabiliyor.  Tedavide çoğunlukla D vitamini içeren damla, kapsül yahut tabletler kullanılır. Ampul formlarındaki D vitaminleri çok yüksek dozlar içerdiğinden sadece kısıtlı bir hasta kümesinde kullanılmakta olup yaşlı bireylerde neredeyse hiç tercih edilmez.  Yaşlı bireylerde bireye uygun dozlardaki vitamin D desteğinin kalça ve omurga kırıklarını azaltmaya yardımcı olur. Ayrıyeten düşmeleri azalttığı, kemik kuvvetlenmesine yardımcı olduğu, kas gücünü güzelleştirdiği, ağrıları ve krampları azalttığı bilinmektedir. Kalp damar sistemi, unutkanlık, depresyon, kanser üzerine olumlu tesirleri de vardır.

Güneşlenirken dikkat!

İleri yaştaki bireyler sıcağa karşı daha savunmasızlardır. Zira beden sıcaklığındaki değişiklikleri fark edebilme ve düzeltebilme yeteneği yaşla birlikte azalır. Ayrıyeten birçok yaşlının birden fazla sayıda kronik rahatsızlığı ve kullandığı birçok farklı ilaç vardır. İlaçların kimileri bedenden su kaybını artırır ve böylece sıcaklarda bedenin susuz kalmasına neden olabilir. Bu da böbrekler başta olmak üzere birçok organı olumsuz tesirler.  Dehidratasyon güneş çarpması ile ilgili sıhhat meselelerinin en başında gelir. Bu nedenle yaşlı beslenmesinde bol su içmek değerlidir. Bedenden su kaybını artırabileceği için alkollü yahut kafeinli içeceklerden kaçınılmalıdır.  Baş bölgesini korumak için geniş şapkalar takmak ve günün çok sıcak saatlerinde, bilhassa açık havada idman üzere yorucu etkinliklerden kaçınılmalıdır. Havada yüksek nem olduğu vakit, bedenin terleme yoluyla kendini soğurma yeteneği zorlaşır. Baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı, kalp atışlarının hızlanması, göğüs ağrısı, bayılma ve nefes almada zahmet sıcağa ve güneşe fazla maruziyetin göstergeleri olabilir. Bu üzere belirtiler görüldüğünde dikkatli olunmalıdır.  (BSHA – Bilim ve Sıhhat Haber Ajansı)